Ratusz

Przy rynku w Górze Kalwarii znajduje się klasycystyczny ratusz wzniesiony w latach 1829-1834 na podstawie projektu Bonifacego Witkowskiego z poprawkami Henryka Marconiego. Prace budowlane początkowo były prowadzone przez Józefa Gładeckiego, a następnie kontynuowała je firma Birnbaum & Goldberg. Jego środkową część zaprojektowano na planie kwadratu z fasadą zwieńczoną trójkątnym szczy­tem, na którym widnieje herb Góry Kalwarii. Do 1939 r. w dwóch bocznych parte­rowych skrzydłach budynku mieściły się żydowskie sklepiki z mięsem. Zniszczony w czasie II wojny światowej ratusz został odbudowany w latach 1950-1951.

W sąsiedztwie rynku, wzdłuż ul. Piłsudskiego, na początku XIX w. wykształcił się rewir zamieszkiwany głównie przez społeczność żydowską. Ulica Piłsudskiego, dawniej zwana Przyrynek wyznaczała południową granicę żydowskiej dzielnicy w Górze Kalwarii. 

W rewirze żydowskim znajdowała się również ulica Zaułek, obecnie jest to Plac Józefa Piłsudskiego. Przy ulicy Zaułek zbudowano jedne z najciekawszych kamienic w Górze Kalwarii. Wyróżniały się tym, że posiadały głębokie piwnice, w których przechowywano lód wydobywany z Wisły. Piwnice te stanowiły przed II wojną światową naturalne lodówki, w których przechowywano m.in. mięso. Najbardziej charakterystyczna jest kamienica Pietza zbudowana najpewniej w XVIII w. Prawdo­podobnie powstała z inicjatywy jednego z zakonów sprowadzonych do Nowej Je­rozolimy przez bp. Stefana Wierzbowskiego. Przed I wojną światową dom ten został zakupiony przez Leopolda Pietza, który odbudował kamie­nicę zniszczoną podczas Wielkiej Wojny. W kamienicy tej funkcjonował zakład fotograficzny oraz popularne sklepy spożywcze prowadzone przez rodziny Wasilewskich i Rudolfów.  

oprac. dr Piotr Rytko