Neogotycka kaplica w DPS

Brak podstron – dodaj child pages z polem ACF galeria.

Przekształcenie dawnego kolegium pijarów w kompleks tworzący Dom Przytułku Starców i Kalek, wiązało się z wprowadzeniem licznych jego przekształceń i rozbudową istniejących obiektów. Najważniejsza z nich przeprowadzona została w II poł. XIX w. według projektów Henryka i Leandra Marconich. Nadała ona powstałemu zespołowi jednolity charakter utrzymany w stylu eklektycznym. 

Została wówczas wzniesiona według projektu z 1861 r. neogotycka kaplica pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny wraz z przyległymi pomieszczeniami. Kaplica stanowiła korpus łączący się z istniejącymi budynkami konwentu. Ten układ przestrzenny z niewielkimi zmianami przetrwał do dziś. W latach 1961-62 wyburzono przybudówki od północnej strony kaplicy. Warto zwrócić uwagę na fasadę kaplicy poprzedzoną kolumnowym portykiem wejściowym. Nad elewacją frontową na kalenicy dachu dostrzec można charakterystyczną sygnaturkę o arkadowym otworze ujętym toskańskimi pilastrami. 

We wnętrzu neogotyckiej kaplicy podziwiać możemy m.in. ołtarz, dwie drewniane ambony, rzeźbę Matki Bożej Niepokalanej, neogotyckie okna oraz krucyfiks z około XVIII w. zawieszony na ścianie prezbiterium. Wyjątkowe jest również krzyżowe sklepienie kaplicy z profilowanymi żebrami ujętymi w służki, czyli pionowymi elementami dekoracyjnymi dołożonymi do ściany.   

Najbardziej znana fotografia kaplicy została opublikowana przez doktora Antoniego Rzeszotarskiego (1863-1934). Prezentowała ona Aleję Morwową prowadzącą do kaplicy i elewację frontową tego budynku. Dr Rzeszotarski kierował dawnym Domem Przytułku Starców i Kalek w Górze Kalwarii, obecnym Domem Pomocy Społecznej. Był człowiekiem niezwykłym, zajmował się nie tylko opieką na pensjonariuszami domu, ale również bardzo aktywnie pozyskiwał fundusze na jego utrzymanie. Dochód ze sprzedaży wydawanych przez niego pocztówek z fotografiami zabytkowych obiektów przeznaczany był m.in. na opieką nad ubogimi mieszkańcami miasta. Jemu właśnie zawdzięczamy piękne fotografie Góry Kalwarii i Czerska wydane w formie serii pocztówek.Pensjonariuszami domu byli znani aktorzy: Alina Żeliska-Piędzicka (1905-1994) oraz Adolf Dymsza (1900-1975), którzy spędzili tu ostatnie lata życia. Zmarła tu także Maria Żuławska, babcia reżysera Andrzeja Żuławskiego, który został pochowany w jej grobie na cmentarzu w Górze Kalwarii.  

oprac. dr Piotr Rytko