Most kolejowy

Historia mostu kolejowego łączącego Górę Kalwarię z Glinkami sięga okresu międzywojennego. Już wtedy dostrzegano strategiczne znaczenie tego obszaru, dlatego w tym miejscu miał powstać most kolejowy na Wiśle w ramach planowanej do wybudowania nowej linii kolejowej Skierniewice-Łuków (linia S-Ł, potocznie zwana „esełka”). Opracowany został projekt specjalnej ustawy o budowie linii S-Ł, w rezultacie 23 lutego 1939 r. Sejm podjął uchwałę o budowie normalnotorowej linii kolejowej Skierniewice-Łuków. Rozpoczęto prace przygotowawcze związane z budową nowej linii, jednak zostały one przerwane przez wybuch II wojny światowej. 

Dopiero w listopadzie 1949 r. powrócono do budowy mostu, czyli najważniejszego obiektu w ramach linii S-Ł. Opierano się na przedwojennym projekcie przęseł mostu na Bugu w Mierzwicach Kolonii i dokumentacji sporządzonej w Hucie Królewskiej w Chorzowie w 1933 r. W pracach projektowych wykorzystano także schemat mostu kolejowego na Wiśle pod Sandomierzem. Most w Górze Kalwarii został zaprojektowany jako dwutorowy, dlatego też w trakcie prac zostały przygotowane wszystkie przyczółki i filary do posadowienia przęseł i drugiego toru. Budową kierował inż. Tadeusz Ciszewski, doświadczony mostowiec, dzięki któremu budowa mostu przebiegała niezwykle sprawnie. Głównym projektantem kesonów pod filarami był J. Starzyński. Natomiast w projektowanie filarów zaangażowany był inż. Jerzy Tietiajew, późniejszy budowniczy zapory w Solinie na rzece San. 

W 1951 r. na zbudowanych filarach ustawiono konstrukcję stalową, most osiągnął długość 620,8 m i szerokość 4,8 m. Składa się on łącznie z ośmiu przęseł, w tym dwóch mniejszych żelbetowych przy skrajnych przyczółkach. Linię oficjalnie przekazano do eksploatacji 1 października 1954 r., kiedy pierwszy pociąg specjalny przejechał z Pilawy do Skierniewic.

Most kolejowy w Górze Kalwarii jest gwiazdorem filmowym. Konstrukcja położona malowniczo nad Wisłą jest niezwykle fotogeniczna. Dzięki tym walorom most dosyć często „gra” w filmach wojennych. Kręcono na nim m.in. film „Jutro idziemy do kina” w reżyserii Michała Kwiecińskiego ze słynną sceną skoku trzech bohaterów z mostu do Wisły (2007 r.), „Katyń” w reżyserii Andrzeja Wajdy (2007 r.), „Persona non grata”(2015 r.), „Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy” (1981 r.). 

oprac. dr Piotr Rytko