Dawna dzielnica żydowska

Brak podstron – dodaj child pages z polem ACF galeria.

Góra Kalwaria w społeczności żydowskiej Polski i świata znana była bardziej jako Ger, tak bowiem w języku jidysz nazywano to miasto. Pierwsza wzmianka o górskokalwaryjskiej gminie żydowskiej pochodzi z 1827 r., przy czym do Góry zaczęli oni napływać od 1802 r., kiedy to władze pruskie zniosły przywilej de non tolerandis judaeis. W 1808 r. w Górze mieszkało 60 Żydów, w 1820 r. było ich już około 400 i stanowili wtedy 40% społeczności miasta, zaś w 1897 r. – aż 2 919 (55%). Na znaczny przyrost mieszkańców wyznania mojżeszowego wpływ miało osiedlenie się w Górze w 1859 r. cadyka Icchaka Meira Rothenberga Altera. Obrał on miasto jako swoją siedzibę, ponownie nadając Górze charakter ośrodka religijnego, tym razem związanego z chasydyzmem. Dynastia Alterów rozwijała ruch określany jako chasydzi z Ger, czyli z Góry Kalwarii, przez kolejne dziesięciolecia. Najbardziej znanym i wpływowym przedwojennym cadykiem był Abraham Mordechaj Alter, zwany od swego dzieła Imrei Emes.

W 1834 r. władze carskie nakazały wyznaczyć w Górze Kalwarii rewir żydowski, który obejmował obszar pomiędzy obecną ul. Piłsudskiego (dawna ul. Przyrynek), ul. ks. Zygmunta Sajny (dawna ul. Senatorska), ul. Strażacką (dawna ul. Berka Joselewicza) i ul. Pijarską. Ulice te tworzyły dzielnicą żydowską miasta. 

Po północnej stronie ulicy Piłsudskiego zachowały się kamienice żydowskie, m.in. okazała budowla z pięknymi zdobieniami przy nr 13, wybudowana najpew­niej przez zamożną rodzinę Messingów. Ale większość istniejących jeszcze żydowskich budynków nie jest już tak okazała. Właściwie to przypomina nam przedwojenne czasy biednej dzielnicy żydowskiej.  

oprac. dr Piotr Rytko