Brak podstron – dodaj child pages z polem ACF galeria.
Góra Kalwaria w społeczności żydowskiej Polski i świata znana była bardziej jako Ger, tak bowiem w języku jidysz nazywano to miasto. Pierwsza wzmianka o górskokalwaryjskiej gminie żydowskiej pochodzi z 1827 r., przy czym do Góry zaczęli oni napływać od 1802 r., kiedy to władze pruskie zniosły przywilej de non tolerandis judaeis. W 1808 r. w Górze mieszkało 60 Żydów, w 1820 r. było ich już około 400 i stanowili wtedy 40% społeczności miasta, zaś w 1897 r. – aż 2 919 (55%). Na znaczny przyrost mieszkańców wyznania mojżeszowego wpływ miało osiedlenie się w Górze w 1859 r. cadyka Icchaka Meira Rothenberga Altera. Obrał on miasto jako swoją siedzibę, ponownie nadając Górze charakter ośrodka religijnego, tym razem związanego z chasydyzmem. Dynastia Alterów rozwijała ruch określany jako chasydzi z Ger, czyli z Góry Kalwarii, przez kolejne dziesięciolecia. Najbardziej znanym i wpływowym przedwojennym cadykiem był Abraham Mordechaj Alter, zwany od swego dzieła Imrei Emes.
W 1834 r. władze carskie nakazały wyznaczyć w Górze Kalwarii rewir żydowski, który obejmował obszar pomiędzy obecną ul. Piłsudskiego (dawna ul. Przyrynek), ul. ks. Zygmunta Sajny (dawna ul. Senatorska), ul. Strażacką (dawna ul. Berka Joselewicza) i ul. Pijarską. Ulice te tworzyły dzielnicą żydowską miasta.
Po północnej stronie ulicy Piłsudskiego zachowały się kamienice żydowskie, m.in. okazała budowla z pięknymi zdobieniami przy nr 13, wybudowana najpewniej przez zamożną rodzinę Messingów. Ale większość istniejących jeszcze żydowskich budynków nie jest już tak okazała. Właściwie to przypomina nam przedwojenne czasy biednej dzielnicy żydowskiej.
oprac. dr Piotr Rytko